Kể từ năm 2026, hàng hoá xuất khẩu vào EU thuộc các ngành sản xuất phát thải cao sẽ phải trả thêm một khoản phí dựa trên lượng carbon trong quá trình sản xuất. Đây là cơ chế CBAM — và nó sẽ thay đổi cuộc chơi đối với hàng nghìn doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
Theo ước tính của Bộ Công Thương, CBAM có thể ảnh hưởng đến hơn 4.000 doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam với kim ngạch tổng cộng hàng chục tỷ USD/năm vào thị trường EU. Nhiều doanh nghiệp hiện chưa có dữ liệu phát thải để tuân thủ.
CBAM là gì?
CBAM — Carbon Border Adjustment Mechanism — là cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu. Mục tiêu là tránh tình trạng "carbon leakage": các công ty EU chuyển sản xuất sang nước khác để tránh quy định phát thải nghiêm ngặt hơn.
Về bản chất, CBAM yêu cầu nhà nhập khẩu vào EU mua "chứng chỉ carbon CBAM" tương đương với giá carbon phải trả nếu hàng hoá được sản xuất trong EU theo Hệ thống giao dịch phát thải (EU ETS).
Lộ trình triển khai CBAM
Ngành nào bị ảnh hưởng trực tiếp?
Hiện tại CBAM áp dụng cho 6 nhóm hàng hoá:
Ngoài ra, các ngành dệt may, da giày, điện tử, nội thất — những thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam — đang được đưa vào danh sách xem xét mở rộng sau 2026.
Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì ngay bây giờ?
Kiểm tra xem bạn có trong phạm vi CBAM không
Tra cứu mã HS của sản phẩm xuất khẩu sang EU. Nếu nằm trong danh mục CBAM, bạn phải hành động ngay.
Thực hiện kiểm kê phát thải khí nhà kính (GHG Inventory)
Đây là nền tảng của mọi thứ. Đo lường Scope 1 (trực tiếp) và Scope 2 (điện) theo chuẩn GHG Protocol. Kết quả sẽ xác định mức phí CBAM bạn phải trả.
Tính toán "embedded emissions" của sản phẩm xuất khẩu
CBAM yêu cầu khai báo phát thải gắn với từng lô hàng xuất khẩu. Cần có hệ thống theo dõi phát thải theo dây chuyền sản xuất, không chỉ toàn công ty.
Lập kế hoạch giảm phát thải để giảm chi phí CBAM
Mỗi tấn CO₂ giảm được = tiết kiệm 60–80 EUR phí CBAM. Đây là cơ hội biến ESG từ chi phí tuân thủ thành lợi thế cạnh tranh.
Xây dựng hệ thống báo cáo và tài liệu hoá
EU yêu cầu hồ sơ minh bạch, có thể kiểm chứng. Cần xây dựng quy trình thu thập dữ liệu phát thải tích hợp vào vận hành thường ngày.
CBAM không chỉ là gánh nặng — đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào giảm phát thải thực chất. Những doanh nghiệp xây dựng lộ trình Net Zero sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn khi thị trường EU (và Mỹ, Anh) dần áp dụng các cơ chế tương tự.
Doanh nghiệp bạn có trong phạm vi CBAM?
VietDX cung cấp dịch vụ kiểm kê phát thải, lập báo cáo CBAM và xây dựng lộ trình giảm phát thải theo chuẩn quốc tế — đồng hành cùng bạn từ đầu đến cuối.
Tìm hiểu dịch vụ ESG →